Fakty i Mity – Insulinooporność

insulinooporność

Czyli o faktach i mitach, które narosły wokół odżywiania w stanie przedcukrzycowym

Cukrzyca i występujące w niej patologicznie wysokie stężenia glukozy we krwi są od lat dobrze znanym schorzeniem. Chociaż od 1991 roku 14 listopada obchodzimy światowy dzień cukrzycy, to jednakże insulinooporność, często określaną jako stan przedcukrzycowy, diagnozuje się i obserwuje jej wpływ na zdrowie stosunkowo od niedawna. W związku z tym, powstaje wiele „przypuszczeń”, które w sieci są uznawane za najlepsze i na pewno skuteczne. Dlatego warto poznać informacje, przefiltrowane przez medycynę i badania naukowe oparte na faktach, by rozprawić się z  mitami, które narosły wokół diety w insulinooporności.

 

Dieta ketogenna jest jedyną słuszna drogą do walki z insulinoopornością! MIT

insulinooporność

Dieta ketogenna zakłada bardzo znaczące ograniczenie spożycia węglowodanów tj. do ok. 25- 50 g na dzień. W praktyce pozwala na wprowadzenie do diety warzyw, z wykluczeniem wszystkich produktów ze zbóż, strączków, większości nabiału, ale też i większości owoców. Węglowodany zastępowane są dużymi ilościami tłuszczów[[1]].Wszystko po to by przekierować czerpanie energii przez organizm z glukozy na ciała ketonowe, a przez co obniżyć stężenie glukozy i insuliny we krwi [[2]]. Taka dieta może, lecz nie musi nieść korzyść w insulinooporności. Jednakże dostępne wyniki badań z udziałem małych grup, wymagają potwierdzenia w większych badaniach, trwających dłużej niż 3 miesiące [[3],[4]]. Bardzo wysokie ograniczenia węglowodanów są mocno wymagające dla pacjentów i większość  z nich jest w stanie utrzymać taką dietę tylko 3 miesiące, co uniemożliwia długoterminowe wnioskowanie na temat jej wpływu [[5],[6]]. Ponadto wyniki badania wskazują, że w długoterminowej ocenie utraty masy ciała oraz polepszenia metabolizmu,  korzystniej wypadają diety o mniejszych ograniczeniach węglowodanów niż dieta ketogenna [[7], [8]].

 

Spożywane tłuszcze mogą sprzyjać występowaniu i pogłębiać insulinooporność. FAKT

 

Tłuszcz w diecie osób z insulinoopornością, podobnie jak u cukrzyków, ma swoje znaczące miejsce w planowaniu posiłków. Jego zawartość powinna sięgać ok. 30-40% energii z całodziennej diety [[9]]. Jednakże bardzo istotne jest to, jaki rodzaj kwasów tłuszczowych (składowych konkretnego oleju/tłuszczu) niesie ze sobą używany produkt. Spożywane w nadmiarze kwasy tłuszczowe nasycone, czyli w większości te pochodzące z produktów odzwierzęcych, szczególnie poddawane wysokiej temperaturze, która powoduje utlenianie cholesterolu [[10]] będą wpływać na organizm prozapalnie, pogłębiać insulinoopornosć [[11], [12]]. Ponadto spożycie olejów takich jak ryżowy, słonecznikowy, arachidowy, z pestek winogron będzie zwiększać

zawartość prozapalnych kwasów tłuszczowych z rodziny n-6 w diecie, które sprzyjają występowaniu otyłości [[13]]. Natomiast oliwa z oliwek bogata w polifenole, olej rzepakowy, awokado dostarczą nam stabilnych kwasów tłuszczowych jednonienasyconych związanych z wzrostem przeciwzapalnego potencjału diety. Dodatkowo tłuszcz z ryb, olej lniany, nasiona chia, len będą dobrym źródłem kwasów omega-3 wykazujących silnie działanie przeciwzapalne [[14]].

 

Śniadania białkowo-tłuszczowe są najlepszym wyborem przy insulinooporności? MIT

Prozdrowotne działanie śniadań białkowo-tłuszczowych jest częstym mitem dotyczącym diety w inuslinooporności. Szczególnie dlatego, iż promuje się je w formie jaj na bekonie polanych olejem kokosowym, wskazując na fakt, iż taki zestaw sprawi, że będziemy odczuwać sytość oraz nie podniesiemy stężenia inuliny i glukozy we krwi. W efekcie jednak dostarczając wysoką zawartość kwasów tłuszczowych nasyconych z utlenionym cholesterolem.

Chcąc odnaleźć doniesienia naukowe dotyczące takich śniadań trudno odszukać badań dotyczących ich spożycia ponieważ nie ma ustalonej definicji jaki skład powinno mieć takie śniadanie.

I tak z dostępnego piśmiennictwa możemy wywnioskować, że zwiększona podaż białka w śniadaniu zwiększa naszą sytość. [[15]] W obserwacji długoterminowej spożywanie śniadań z węglowodanami w porównaniu do takich o zwiększonej zawartości tłuszczu  było związane z długoterminowym utrzymaniem utraty masy ciała w przeciwieństwie do osób wykluczających węglowodany z posiłku [[16]]. Podsumowując nie mamy dostępnych badań wskazujących, że wyzbycie się węglowodanów ze śniadania jest „świętym gralem” diety w insuinooporności [[17]]. Warto zauważyć, iż niektóre badania sugerują nawet, że umiarkowany udział węglowodanów złożonych o niskim indeksie gikemicznym w śniadaniach przyczyni się do poprawy glikemii i insulinemii w porównaniu do śniadań bardzo mocno ograniczających ich udział [[18]]

 

Insulinooporne modne dodatki do diety np. mleko kokosowe, czy kawa kuloodporna mogą spowodować że przybiorę na masie ciała FAKT!

W związku w słabą tolerancją węglowodanów osobom z insulinoopornością często proponuje się niskowęglowodanowe zamienniki. Warto pamiętać, że nierzadko w tych produktach węglowodany są zastąpione wysokoenergetycznym tłuszczem. I tak np. kawa z mleczkiem kokosowym  (100 ml) wniesie do diety ok. 300 kcal , a ta sama kawa  na mleku krowim 40 kcal. W przypadku 2 kaw dziennie taka zamiana daje różnicę ok. 500 kcal. Mniej więcej tyle, ile jeden duży posiłek obiadowy. Promowana również kawa z dodatkiem masa i oleju kokosowego tzw. kulooodporna, podniesie nam kaloryczność diety nawet o 600 kcal (w zależności od użytej ilości tłuszczu). Warto pamiętać, że tak wysokie jednorazowe spożycie tłuszczu może skutkować biegunką tłuszczową.

 

Literatura

[1] https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/219431

[2] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23396451/

[3] Phy  JL,  Pohlmeier  AM,  Cooper  JA,  et  al.  Low  starch/low  dairy  diet  results in successful treatment of obesity and co-morbidities linked to polycystic ovary syndrome (PCOS). J Obes Weight Loss Ther. 2015;5(2):259.49.

Koska J, Ozias MK, Deer J, et al. A human model of dietary saturated fatty acid induced insulin resistance. Metabolism. 2016; 65(11):1621–1628

[4] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7353458/

[5] Low-carbohydrate diets differing in carbohydrate restriction improve cardiometabolic and anthropometric markers in healthy adults: A randomized clinical trial. Cliff J. d. C. Harvey1, Grant M. Schofield1, Caryn Zinn1,

Simon J. Thornley1, Catherine Crofts1 and Fabrice L. R. Merien2, PeerJ, DOI 10.7717/peerj.6273 2019

[6] The effect of a low carbohydrate energy-unrestricted diet on weight loss in obese type 2 diabetes patients – A randomized controlled trial Tori Goldsteina, Jeremy D. Karkb, Elliot M. Berrya, Bella Adlerb, Ehud Zivc, Itamar Raz, August 2011Volume 6, Issue 4, Pages e178–e186, clin nutr ESPEN

[7] Low-carbohydrate diets differing in carbohydrate restriction improve cardiometabolic and anthropometric markers in healthy adults: A randomized clinical trial. Cliff J. d. C. Harvey1, Grant M. Schofield1, Caryn Zinn1,

Simon J. Thornley1, Catherine Crofts1 and Fabrice L. R. Merien2, PeerJ, DOI 10.7717/peerj.6273 2019

[8] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7513277/

[9] https://cukrzyca.info.pl/zalecenia_kliniczne/2020_guidelines_on_the_management_of_diabetic_patients

[10] http://www.phmd.pl/api/files/view/1897.pdf

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21115041/

Staprans I, Pan XM, Rapp JH, Feingold KR. The role of dietary oxidized cholesterol and oxidized fatty acids in the development of atherosclerosis. In: Molecular Nutrition and Food Research. Vol 49. ; 2005:1075-1082. doi:10.1002/mnfr.200500063

[11] Koska J, Ozias MK, Deer J, et al. A human model of dietary saturated fatty acid induced insulin resistance. Metabolism. 2016; 65(11):1621–1628

[12] Perfilyev  A,  Dahlman  I,  Gillberg  L,  et  al.  Impact  of  polyunsaturat-ed and saturated fat overfeeding on the DNA-methylation pattern in  human  adipose  tissue:  A  randomized  controlled  trial.  Am  J  Clin  Nutr. 2017;105(4):991–1000. doi:10. 3945/ajcn.116.14316452.

Imamura  F,  Micha  R,  Wu  JH,  et  al.  Effects  of  saturated  fat,  polyun-saturated fat, monounsaturated fat, and carbohydrate on glucose-insulin homeostasis: A systematic review and meta-analysis of ran-domised controlled feeding trials. PLoS Med. 2016;13(7):e1002087

[13] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26950145/

[14] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3125680/

[15] Rabinovitz HR, Boaz M, Ganz T, et al. Big breakfast rich in protein and fat improves glycemic control in type 2 diabetics. Obesity. 2014;22(5):E46-E54. doi:10.1002/oby.20654

[16] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22178258/

[17] Clayton ZS, Scholar KR, Shelechi M, et al. Influence of resistance train-ing combined with daily consumption of an egg-based or bagel-based breakfast on risk factors for chronic diseases in healthy untrained indi-viduals. J Am Coll Nutr.   2 015 ; 3 4 ( 2 ) :113 –119

[18] Vinoy  S,  Meynier  A,  Goux  A,  et  al.  The  effect  of  a  breakfast  rich  in  slowly digestible starch on glucose metabolism: A statistical meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients.   2 017; 9 (4): 318

Komentarze